"Ne Kadar Erken Tanırsanız, O Kadar Fazlasını Yapabilirsiniz: Demans Tanısı Önemlidir"
Alzheimer hastalığı; beyin hücrelerinin zamanla zarar görmesi sonucu ortaya çıkan, beyin işlevlerinde bozukluklara yol açan ve bireyin zamanla konuşma, karar verme ve günlük işlerini kendi başına yapma yeteneğini kaybetmesine neden olan kronik ve ilerleyici bir hastalıktır.
Demans ve Alzheimer Riski Azaltılabilir.
Ailede demans veya Alzheimer öyküsü bulunması ve cinsiyet gibi risk faktörleri değiştirilemez.
Yaşam tarzına bağlı, değiştirilebilir risk faktörleriyle mücadele edip sağlıklı yaşam alışkanlıkları edinerek hastalığı önlemek, geciktirmek veya etkilerini azaltmak mümkündür.
Değiştirilebilir risk faktörleri arasında; yüksek tansiyon, yüksek kolesterol, obezite ve tip 2 diyabet, tütün ve tütün ürünleri ile alkol kullanımı, hareketsiz yaşam ve zihinsel olarak pasif olmak gibi alışkanlıklar; düşük eğitim düzeyi, depresyon, kafa travmaları ve uyku bozuklukları sayılabilir.
Araştırmalar, değiştirilebilir risk faktörlerine yönelik uygun müdahalelerle demans vakalarının %45'inin geciktirilebileceğini veya önlenebileceğini göstermektedir.
Bu çerçevede hastalıktan korunmak için:
Zihinsel egzersizler yapmak: Bulmaca çözmek, kitap okumak veya yeni bir dil öğrenmek beyni dinamik tutar.
Düzenli hareket etmek: Haftada birkaç gün tempolu yürüyüş yapmak kan dolaşımını ve beyin sağlığını destekler.
Sağlıklı beslenmek: Taze sebze, meyve, balık ve zeytinyağı ağırlıklı beslenmek riski azaltır.
Sosyal hayattan kopmamak: Arkadaşlarla vakit geçirmek ve sosyal gruplara katılmak zihni korur.
Kronik hastalıkları yönetmek: Tansiyon, kolesterol ve şeker seviyelerini kontrol altında tutmak önemlidir.
Demansı ve Alzheimer'ı Erken Tanımak Önemlidir.
Unutkanlık: Yeni öğrenilen bilgileri unutmak en yaygın ilk belirtidir.
Yön ve zaman karışıklığı: Bildik yerlerde kaybolma veya günün hangi saatinde olunduğunu şaşırma şeklinde kendini gösterir.
Günlük işleri yapmada zorlanma: Yemek pişirmek, alışveriş yapmak veya hesap ödemek zorlaşır.
İletişim sorunları: Konuşurken kelimeleri bulmakta zorluk başlar.
Kişilik değişimi: Kişi şüpheci, huzursuz veya depresif olabilir.
Bu belirtilerin fark edilmesi halinde vakit kaybetmeden bir uzman hekime başvurulması; erken tanı, uygun tedavi, bakım ve destek hizmetlerine erişimin sağlanması, tanı alan bireylerin mümkün olduğunca uzun süre bağımsız yaşamalarına yardımcı olabilmektedir.
Tanı sonrasında hastalara uygun destek sağlanması önemlidir.
İlaç tedavileri ve tıbbi desteğin yanı sıra; sosyal destek, demans dostu kapsayıcı tasarım, sosyal aktiviteler, anıları hatırlamaya yönelik çalışmalar, rehabilitasyon ve geçici bakım hizmetleri, demansla yaşayan bireylerin ve bakım verenlerin bağımsızlıklarının en üst düzeye çıkarılmasını sağlar.
Aile hekimliği birimlerine başvurarak kronik hastalık taramalarını ve izlemlerini düzenli yaptırmak, ayrıca Sağlıklı Hayat Merkezlerine başvurarak sağlıklı yaşam alışkanlığı kazanmak amacıyla ücretsiz destek almak mümkündür.