overlay

KENEYİ HAFİFE ALMAYIN, TEDBİRİ ELDEN BIRAKMAYIN!


KKKA önemli halk sağlığı sorunlarına yol açan ve ölümle sonuçlanabilen bir enfeksiyon hastalığıdır. Sıklıkla kene tutunması sonucu bulaşmaktadır. Hastalık aynı zamanda hasta kişilerin veya viremik dönemdeki hayvanların kanlarına ve vücut sıvılarına korunmasız temasla da bulaşabilmektedir. Hastalık ülkemizde bulaştırıcısı kene türünün yaşam alanlarıyla uyumlu bir şekilde görülmektedir. KKKA vakaları çoğunlukla ilimizin de içinde bulunduğu İç Anadolu’nun kuzeyi, Orta Karadeniz ve Doğu Anadolu’nun kuzeyinde yer alan bölgede yoğunlaşmaktadır.

Nasıl Bulaşır?

§ Virüsü taşıyan kene türlerinin insan vücuduna tutunması,

§ Virüsü taşıyan kenelerin çıplak el ile ezilmesi, keneyle temas

§ KKKA virüsünü taşıyan hayvanların kan, doku ve diğer vücut sıvıları ile korunmasız temas edilmesi,

§ KKKA hastalarının kan ve diğer vücut sıvıları ile temas edilmesi ile KKKA bulaşmaktadır.

Kimler daha çok risk altındadır?

Hastalığın görüldüğü bölgelerde yaşayan tarım ve hayvancılık ile uğraşan kişiler; kasaplar ve mezbaha çalışanları; veteriner hekimler; askerler; korunmasız olarak kamp ve piknik yapanlar; KKKA hastaları ile temas eden sağlık personeli; laboratuvar çalışanları; hasta yakınları risk grubundadır.

haber249_4.jpg

Hastalığın Kuluçka Süresi ve Belirtileri Nelerdir?

Hastalık virüsün alınma şekline bağlı olarak 1-14 gün sürebilen kuluçka döneminden sonra (Hastalığın kuluçka süresi kene tarafından tutunma ile virüsün alınmasını müteakip genellikle 1-3 gün en fazla 9 gün olabilmektedir. Enfekte kan ve vücut sıvılarıyla temas sonucu bulaşmalarda ise bu süre 5-6 gün, en fazla 13 gün olabilmektedir.) ateş, halsizlik, üşüme, titreme, yaygın kas ağrıları, baş ağrısı, bulantı- kusma, ishal, yüzde ve gözlerde kızarıklık, deri döküntüsü gibi şikâyetlerle kendini gösterir. Hastalığın ilerleyen dönemlerinde cilt kanaması, diş eti kanaması, burun kanaması, mide-barsak kanaması, akciğer ve beyin kanamaları görülebilir.

Hastalığın Tedavisi Var mıdır?

Hastalığın tedavisinin temelini destek tedavisi oluşturur. Bunun yanında hastanın sıvı-elektrolitlerinin ve kan değerlerinin izlenmesi gerekmektedir. Gerekirse taze donmuş plazma ve trombosit süspansiyonu verilebilir. KKKA ölümle sonuçlanabilmekle birlikte hastalıkla ilgili yayınlanan verilerde %40’a kadar çıkan oranlar bildirilmektedir. Türkiye’de görülen vakalarda ölüm yüzdesi %4-5 civarındadır.

haber249_ (1).jpg


Hastalıktan Korunmak İçin Ne Yapmak Gerekir?

   * Hastalığa sebep olan mikrobun bulaştırıcısı olan keneler uçmazlar, zıplamazlar, yerden yürüyerek vücuda tırmanırlar.

  * Tarla, bağ, bahçe, orman ve piknik alanları gibi kene yönünden riskli alanlara gidilirken, kenelerin vücuda girmesini engellemek maksadıyla mümkün olduğu kadar vücudu örten giysiler giyilmeli, pantolon paçaları çorapların içerisine sokulmalı ve ayrıca kenelerin elbise üzerinde rahat görülebilmesi için açık renkli kıyafetler tercih edilmelidir. Oturulacak yerlere de açık renkli örtü serilmelidir.

   * Hayvanların üzerindeki keneye, hayvanların kan ve idrarına çıplak elle dokunulmamalıdır.

  * Riskli alanlardan döndükten sonra kene olup olmadığını görmek için vücudun ve elbiselerin her yerine dikkatlice bakılmalıdır. Vücudun özellikle diz arkası, koltuk altları, kulak arkası, ense, saç dipleri ve kasıklar dâhil kontrol edilmeli ya da ettirilmelidir.

   * Çocukların vücutları da mutlaka kene yönünden kontrol edilmelidir.

   * Vücuda tutunan veya hayvanların üzerinde bulunan keneler kesinlikle çıplak el ile öldürülmemeli ve patlatılmamalıdır. Kenelerin üzerine sigara basılması, kolonya ve gaz yağı gibi maddelerin dökülmesi hastalığın bulaşmasına yol açabileceğinden kesinlikle yapılmamalıdır.

   * Hastalık, hayvanlarda belirti göstermeden seyrettiğinden hayvanlar sağlıklı görünse bile hastalığı bulaştırabilirler. Bu sebeple hastalığın sık olarak görüldüğü bölgelerde bulunan hayvanların kan ve idrar gibi vücut sıvılarına çıplak el ile temas edilmemelidir.

   * Hastalığa yakalanan kişilerin kan, vücut sıvıları ve çıkartılarıyla hastalık bulaşabildiğinden, hasta ile temas eden kişiler gerekli korunma önlemlerini (eldiven, önlük, maske vb.) almalıdır. Hasta insan ve hayvanların kan, vücut sıvıları ile doğrudan temas eden kişiler ise kendilerini 2 hafta süreyle takip etmelidir. Halsizlik, iştahsızlık, ateş, kas ağrısı, baş ağrısı, bulantı, kusma veya ishal gibi belirtilerin görülmesi halinde derhal en yakın sağlık kuruluşuna müracaat etmelidirler.

   * Hastalığın kontrolünde özellikle çiftlik hayvanlarında kene mücadelesi önemli olduğundan hayvanlar, Tarım teşkilatının önerileri ve yardımları doğrultusunda kene ilaçları ile düzenli bir şekilde ilaçlanmalıdır. Kene mücadelesinde geniş çevre ilaçlamaları önerilmemektedir.

   * Kenelerin birçok çeşidi vardır. Ancak hangi kenenin hastalık yapıp yapmadığı anlaşılamayacağından tüm kenelere karşı aynı önlemler alınmalıdır.


haber249_ (2).jpg

Kene tutunması olduğunda ne yapmalıyız?

Vücuda tutunan kene çıplak elle dokunmadan; eldiven, bez ya da poşet ile en kısa sürede çıkartılmalıdır. Şayet çıkartılamıyorsa en yakın sağlık kuruluşuna müracaat edilmelidir. Ayrıca;

Kene tutunmasından sonra, 10 gün içinde;

·         Halsizlik,

·         İştahsızlık,

·         Ateş,

·         Vücut Ağrısı,

·         Baş Ağrısı,

·         Bulantı,

·         Kusma,

·         İshal

Şikâyetlerinden herhangi birinin görülmesi durumunda, zaman kaybetmeden en yakın sağlık kuruluşuna gidilmelidir.

Hastalıktan korunmada kişisel korunma önlemlerinin alınması büyük önem taşımaktadır. Özellikle riskli alanlardan dönüldükten sonra kişiler kendi vücutlarını ve çocuklarının vücutlarını kene yönünden kontrol etmelidirler. Bu kontrolde vücuda tutunan kene belirlenirse kişi vakit geçirmeden çıplak elle dokunmadan bez, kâğıt parçası, naylon poşet eldiven gibi bir bariyerle keneyi en kısa sürede çıkartmalıdır. Kendi veya yakını tarafından bir şekilde çıkarılamıyorsa sağlık kuruluşlarına müracaat edilmelidir. Bilinmelidir ki vücuda tutunan kene ne kadar kısa sürede fark edilir ve erken dönemde çıkartılırsa hastalık riski de o kadar azalır. Keneyi bir kaba veya kavanoza koyup muhafaza etmeye gerek yoktur. Keneyi tutmaya veya muhafaza etmeye çalışmak kene ile teması dolayısıyla riski artıracaktır.

Sağlık Bakanlığı tarafından hastalıkla mücadele ve kontrol altına alınmasında bir program dâhilinde çalışmalar sürdürülmektedir. Bu faaliyetlerden önemli birisi de halkın bilgilendirilmesi ve bilinçlendirilmesi çalışmalarıdır. Bu kapsamda İl Sağlık Müdürlüğümüzce eğitim, bilgilendirme ve farkındalık çalışmalarına büyük önem verilmektedir.

Çorum İl Sağlık Müdürlüğü