Astım, akciğer içindeki hava yollarında mikrobik olmayan iltihaplanma sonucu gelişen, hava yolu daralmasıyla seyreden kronik bir hastalıktır. En sık görülen belirtileri; tekrarlayan nefes darlığı, hırıltı, göğüste baskı hissi ve öksürüktür. Astıma doğru tanı koyabilmek için yakınmaların sorgulanmasının yanı sıra solunum fonksiyon testleriyle hava yolu daralmasının gösterilmesi büyük önem taşımaktadır.
Astım tedavisinde temel ilkeler
Astım tedavisinin temel amaçları; yakınmaları kontrol altına almak, atakları önlemek ve hastaların, günlük aktivitelerini kısıtlılık yaşamadan sürdürebilmelerini sağlamaktır. Bunun için yalnızca ilaç başlanması yeterli olmayıp nefes açıcı ilaçların doğru teknikle ve düzenli kullanılması, astımı tetikleyen etkenlerden uzak durulması ve eşlik eden hastalıkların uygun şekilde tedavi edilmesi gerekmektedir. Böylelikle hasta bireylerin çoğu iş, okul ve sosyal yaşamına normal şekilde devam edebilmektedir.
Bu ilaçların inhalasyon (nefes alma) yoluyla alınarak doğrudan hava yollarına ulaşmaları, daha düşük dozlarla etkili olmalarını ve yan etki risklerinin azalmasını sağlamaktadır. Cihazların yanlış teknikle kullanılması halinde ilaç, akciğerlere yeteri kadar ulaşamaz ve beklenen yararı sağlayamaz.
Bunun önüne geçilebilmesi için sağlık kontrollerindehastaların inhaler kullanım tekniğinin düzenli olarak gözden geçirilmesi ve gerektiğinde yeniden eğitim verilmesi çok önemlidir. Bilinmesi gereken hususlardan biri de kortizon içeren inhalerlerin kullanımı sonrasında ağız ve boğazın su ile çalkalanmasıdır.
Astım kontrolü ve izlem
Astım kontrolü; gündüz ve gece yakınmalarının olmaması, kurtarıcı ilaç gereksiniminin azalması, günlük aktivitelerin rahat yapılabilmesi ve astım atağı yaşanmaması anlamına gelir. Astım kontrolünü bozan başlıca nedenler arasında ilaçların düzensiz kullanılması, yanlış inhaler tekniği, solunum yolu enfeksiyonları, alerjenler, sigara dumanı ve çeşitli kimyasal maruziyetler yer alır. Buna karşılık sigaradan uzak durmak, düzenli egzersiz yapmak, sağlıklı beslenmek, obezite varsa kilo vermek ve yaşanılan ortam havasını temiz tutmak astım kontrolünü destekleyen önemli adımlardır.
Astımda Eğitimin Önemi
Astım yönetiminde eğitim, en az ilaç tedavisi kadar önemlidir. Hastaların; astımın ne olduğu, belirtileri, hangi durumların hastalığı kötüleştirdiği, atak sırasında ne yapılması gerektiği, kullandıkları ilaçların ne işe yaradığı ve nasıl uygulanacağı konusunda bilgi sahibi olmaları gereklilik arz eden hususlardır.
Bu vesileyle, Mayıs ayı itibariyle aile hekimlerimizin, birimlerine kayıtlı astım hastalarını, Hastalık Yönetim Platformu üzerinden klinik kılavuzlara uygun olarak izleyecekleri bilgisini paylaşıyor; tüm sağlık çalışanlarımızı ve hastalarımızı eğitim faaliyetlerimize katılmaya, doğru ve güncel eğitim materyaline ilgili kurum ve derneklerin web sayfaları üzerinden ulaşmaya davet ediyoruz.
https://hsgm.saglik.gov.tr/tr/dokumanlar-kronikhastaliklar.html